Analisis Tasybih, Isti‘arah, dan Majaz dalam Al-Qur’an serta Metode Pembelajarannya

Authors

  • Nurhidayah Nurhidayah Institut Sains Al-Qur’an Syekh Ibrahim Pasir Pengaraian Author
  • Anwar Sidik Institut Sains Al-Qur’an Syekh Ibrahim Pasir Pengaraian Author

DOI:

https://doi.org/10.63822/q24xb579

Keywords:

Qur’an, Balaghah, Tasybih, Isti‘arah, Majaz

Abstract

This study examines the use of tasybih, isti‘arah, and majaz in the Qur’an as important elements of Arabic rhetoric (balaghah) that contribute to the beauty, clarity, and depth of Qur’anic language. The Qur’an, as the miracle of Prophet Muhammad SAW, contains numerous verses describing creation, including natural phenomena such as plants, humans, and the universe, which strengthen faith and awareness of Allah’s power. Using a qualitative library research approach, this study analyzes verses of the Qur’an containing rhetorical devices alongside relevant balaghah literature. The findings show that tasybih functions as an explicit comparison to clarify abstract meanings, isti‘arah conveys metaphorical meanings through borrowed expressions to strengthen messages, and majaz expands meaning beyond literal interpretation while maintaining contextual relevance. These rhetorical styles not only enhance linguistic aesthetics but also serve moral, spiritual, and communicative purposes. Furthermore, understanding these forms is essential in Qur’anic interpretation, as many verses cannot be fully understood through literal meaning alone. Therefore, mastery of balaghah is crucial for appreciating the miraculous language of the Qur’an and for gaining a deeper, more contextual understanding of its teachings.

References

Aizza, Y. Z., Khalida, F. N., & Mukhtar, H. (2025). Struktur dan Fungsi Tasybih dan Isti’arah dalam Puisi Arab Klasik.

Amalina, F. N. (n.d.). Penerapan Kaidah Isti’arah dalam Al-Qur’an: Studi Kasus Surah Ibrahim Ayat 1 dalam Kitab Tafsir Al-Mishbah Karya Quraisy Shihab.

Andar, R. J., Abubakar, A., Irham, M., Ningrum, A. P., & Virnawati, S. (2025). Penerapan Kaidah MajazMursaldalam Al-Qur’an (Kajian Balagah Mengetahui Struktur dan Fungsinya dalam Penafsiran al-Qur’an). 4.

Fattah, A., Hamzah, H., Djuaeni, M. N., & Hamid, M. A. (2023). Majaz dalam al-Quran: Refleksi atas Persoalan Linguistik/Majaz in the Koran: Reflection on Linguistic issues/Al-Majaz fi al-Qur’an: Al-Taammul fi Qadhaya Lughawiyah. Ijaz Arabi Journal of Arabic Learning, 6(3). https://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/ijazarabi/article/view/19628

Mahdi, M., Rifiananda, M. A., Wijaya, M. I., & Ridwan, F. (2025). MAJAZ DALAM SURAT AL-MULK: KAJIAN ILMU BAYAN. Jurnal Muthala’ah, 1(1), 51–59.

Meirizky, A. N. F., & Hakim, L. (2023). ILMU BALAGHOH “Majaz Mursal beserta ‘alaqohnya dan Majaz ‘Aqli.” Jurnal Tsaqqafa, 1(01). https://jurnal.uicirebon.ac.id/index.php/tsaqqafa/article/view/201

Naja, S. D. S., & Nuruddien, M. (2025a). PERAN PENTING ILMU BAYAN DALAM MEMAHAMI KEINDAHAN AL-QUR’AN: ANALISIS MAJAZ DALAM QS. AR-RAHMAN. JIQTA: Jurnal Ilmu Al-Qur’an dan Tafsir, 4(1), 61–73. https://doi.org/10.36769/jiqta.v4i1.1078

Naja, S. D. S., & Nuruddien, M. (2025b). PERAN PENTING ILMU BAYAN DALAM MEMAHAMI KEINDAHAN AL-QUR’AN: ANALISIS MAJAZ DALAM QS. AR-RAHMAN. JIQTA: Jurnal Ilmu Al-Qur’an dan Tafsir, 4(1), 61–73. https://doi.org/10.36769/jiqta.v4i1.1078

Nurzahira, F. (2025). Konsep Tasybih dalam Ilmu Balaghah dan Analisis Tasybih Al-Jahiz dalam Kitab Al-Bayan Wa At-Tabyin. Jurnal Teologi Islam, 1(2), 177–187.

Qolbi, M. Y. S. (2023). KAJIAN Q.S AL-FAJR DALAM KARYA IBNU ‘ASYUR ANALISIS KRITERIA PENGGUNAAN KATA ISTI’ARAH ATAU SHIGAT SELAIN ISTI’ARAH. Al-Mustafid: Journal of Quran and Hadith Studies, 2(2), 14–30. https://doi.org/10.30984/mustafid.v2i2.583

Ramli, S., & Husin, A. F. H. (2015). Penggunaan Unsur Tumbuh-Tumbuhan Dalam Gaya Bahasa Al-Tasybih di Dalam Al-Quran Al-Karim:[The Use of Plant’s Element in al-Tasybih Style in The Al-Quran Al-Karim]. Ulum Islamiyyah, 16, 1–22.

Repika Resti, P. (2023). TASYBIH BALIGH DALAM AL-QUR’AN SURAH AN-NABA’(KAJIAN ILMU BAYAN) [PhD Thesis, UIN Fatmawati Sukarno Bengkulu]. http://repository.uinfasbengkulu.ac.id/2290/

Sidik, A., & Sari, R. (2025). Peran Balaghah Terhadap Penafsiran Ayat-Ayat Akhlak Dalam Al-Qur’an.

Suryaningsih, I., & Hendrawanto, H. (2018). Ilmu Balaghah: Tasybih dalam Manuskrip “Syarh Fī Bayān al-Majāz wa al-Tasybīh wa al-Kināyah.” JURNAL Al-AZHAR INDONESIA SERI HUMANIORA, 4(1), 1. https://doi.org/10.36722/sh.v4i1.245

Yusuf, E. B., & Atiqoh, U. N. (2024). Tasybih Dan Majaz Dalam Maulid Simthud Durar Karya Al-Habib Ali Bin Muhammad Bin Husein Al-Habsyi Dan Penerapannya Dalam Pembelajaran Ilmu Bayan. Al-Mazaya: Jurnal Pendidikan Bahasa Arab, 2(1), 14–40.

Published

2026-05-12

How to Cite

Nurhidayah, N., & Sidik, A. . (2026). Analisis Tasybih, Isti‘arah, dan Majaz dalam Al-Qur’an serta Metode Pembelajarannya. Jurnal Teologi Islam, 2(1), 305-312. https://doi.org/10.63822/q24xb579